BÀI TUYÊN TRUYỀN VỀ LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG LUẬT BỒI THƯỜNG NHÀ NƯỚC
TUYÊN TRUYỀN VỀ LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG LUẬT BỒI THƯỜNG NHÀ NƯỚC
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được ban hành nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp.
![]()
Bổ sung một số hành vi làm phát sinh trách nhiệm bồi thường
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được ban hành nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp.
![]()
Đồng thời, khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật năm 2017, cải cách hành chính, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Một trong những điểm mới quan trọng của Luật là bổ sung quyền được Nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc áp dụng không đúng các biện pháp bảo vệ gây thiệt hại
Bên cạnh đó, luật cũng bổ sung một số hành vi làm phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính để giải quyết các vướng mắc thực tiễn.
![]()
Về bộ máy thực thi, luật bổ sung quy định cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân chính là cơ quan giải quyết bồi thường. Quy định này giúp xác định rõ trách nhiệm pháp lý và bảo vệ tối đa sự an toàn, quyền lợi chính đáng của những cá nhân dũng cảm bảo vệ lợi ích công cộng.
Tạo thuận lợi cho người dân
Luật năm 2026 tập trung sửa đổi cơ bản, toàn diện về thành phần hồ sơ và trình tự giải quyết yêu cầu bồi thường theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Luật xác định rõ thương lượng là quyền của người yêu cầu bồi thường chứ không phải là nghĩa vụ bắt buộc họ phải thực hiện.
Đặc biệt, luật quy định cơ quan giải quyết bồi thường phải ra quyết định giải quyết bồi thường trong mọi trường hợp, bao gồm cả khi thương lượng thành hoặc thương lượng không thành. Nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính cho người bị thiệt hại, cơ quan nhà nước có trách nhiệm tự thu thập các văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường sẵn có trong hồ sơ, cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước mà không được yêu cầu người dân tự cung cấp.
![]()
Trường hợp người dân nộp hồ sơ không đúng cơ quan, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm chủ động chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết mà không yêu cầu người dân phải nộp lại.
![]()
Bên cạnh đó, luật sửa đổi nguyên tắc lựa chọn cơ quan giải quyết bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự. Người yêu cầu bồi thường có thể lựa chọn đề nghị cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại giải quyết hoặc đề nghị Tòa án giải quyết, tương tự như cơ chế trong hoạt động quản lý hành chính và thi hành án.
Siết chặt thời hạn thực hiện nghĩa vụ của cơ quan nhà nước
Luật sửa đổi năm 2026 đã cải cách triệt để quy trình cấp phát kinh phí bồi thường nhằm bảo đảm tính đơn giản, nhanh chóng. Theo quy định mới, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại được phép sử dụng ngay nguồn kinh phí được cấp từ đầu năm để thực hiện chi trả tiền bồi thường mà không cần phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp kinh phí bồi thường như trước đây.
Đồng thời, luật siết chặt thời hạn thực hiện nghĩa vụ của cơ quan nhà nước: Trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực pháp luật, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại phải thông báo cho người yêu cầu bồi thường về việc chi trả tiền bồi thường. Quy định này loại bỏ tình trạng đùn đẩy, kéo dài thời gian nhận tiền bồi thường của người dân.
Đối với người thi hành công vụ gây thiệt hại, luật bổ sung các căn cứ nhân văn để giảm mức hoàn trả hoặc miễn trách nhiệm hoàn trả. Cụ thể, các trường hợp được xem xét miễn, giảm gồm: người thi hành công vụ thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo, lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo, hoặc lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn. Luật cũng bổ sung quy định xử lý đối với trường hợp Hội đồng xem xét trách nhiệm hoàn trả không xác định được đầy đủ các nội dung theo quy định.
Về công tác quản lý nhà nước, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về bồi thường nhà nước trên phạm vi cả nước, trong đó Bộ Tư pháp giữ vai trò là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý tại địa phương, được tăng cường phân quyền và bổ sung nhiệm vụ chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số trong công tác bồi thường.
Đặc biệt, luật quy định rõ về điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo vệ tốt nhất quyền lợi của các bên. Đối với các vụ việc thụ lý trước ngày 1/3/2027 mà chưa giải quyết hoặc đang giải quyết thì tiếp tục áp dụng Luật năm 2017. Tuy nhiên, kể từ ngày 1/3/2027, đối với những công việc, thủ tục chưa có kết quả giải quyết thì cơ quan giải quyết bồi thường sẽ áp dụng các quy định mới có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả.